سوالات متداول

پروتئین بافت‌دار سویا، که در بازار به‌اختصار «سویا» نامیده می‌شود، حدود ۵۰ درصد پروتئین دارد؛ در حالی که پروتئین گوشت حدود ۲۵ تا ۲۶ درصد است. پروتئین سویا همه‌ی اسیدهای آمینه‌ی ضروری را دارد، اما مقدار متیونین آن نسبتاً کمتر است؛ به همین دلیل مصرف آن همراه با غلاتی مانند برنج یا ماکارونی، یا مخلوط کردن آن با بخشی از گوشت، ترکیب اسیدهای آمینه‌ی کامل‌تری فراهم می‌کند.
سویای بافت‌دار کلسترول ندارد، چربی آن کم است و فیبر آن به عملکرد بهتر دستگاه گوارش کمک می‌کند. سویا را می‌توان جایگزین بخشی از گوشت کرد؛ اگر قصد حذف کامل گوشت از رژیم غذایی را دارید، برنامه‌ی غذایی خود را با متخصص تغذیه تنظیم کنید.

ابتدا سویا را طبق دستور روی بسته، به مدت ۳۰ دقیقه در آب ولرم خیس کنید. وقتی سویا نرم شد، آب اضافی را با ۲ تا ۳ بار تکان دادن در صافی خارج کنید. سپس در ظرفی پیاز رنده‌شده را سرخ کنید و ادویه، نمک و رب گوجه‌فرنگی را به آن اضافه کنید؛ حالا سویا را داخل آن بریزید و تفت دهید.
در این مرحله ۲ قاشق غذاخوری آبغوره را نیز به مواد اضافه کنید، اندکی صبر کنید و یک استکان آب به این مخلوط اضافه کنید؛ سپس درب ظرف را بگذارید تا با حرارت ملایم به مدت ۵ دقیقه بپزد. حالا سویای شما مزه‌دار شده است و می‌توانید آن را به ماکارونی یا خوراک اضافه کنید.

برای خوشمزه کردن سویا به نکته‌های زیر دقت کنید:
• سویا را با آب ولرم خیس کنید و پس از نرم شدن آبکشی کنید.
• سویا را نچلانید، چون با این کار طعم آن از بین می‌رود؛ کافی است آب اضافی را با چند بار تکان دادن از صافی خارج کنید.

روش اول
1. سویا را به مدت 10 دقیقه با آب پرتقال یا آب نارنج مزه دار کنید.
روش دوم
1. مقداری پیاز را رنده کرده و داخل روغن زیتون یا کره سرخ کنید.
2. سیر، نمک، زعفران، فلفل، زردچوبه و رب گوجه فرنگی اضافه کرده و بعد از کمی سرخ شدن سویا آب کش شده را به آن اضافه کرده و خوب تفت دهید سپس 2 قاشق غذاخوری آبغوره به مواد اضافه کرده و کمی صبر کنید به خورد سویا برود و بعد 1 فنجان آب جوش به مواد اضافه کرده و در ظرف را بگذارید تا سویا کاملا بپزد. می‌توانید مقداری ریحان تازه و آویشن هم به سویا اضافه کنید.
در صورت استفاده از سویا در غذا‌هایی مانند انواع خورشت یا خوراک بهتر است از سویای دانه‌درشت استفاده کنید.

سویا منبع پروتئین کامل گیاهی است و فیبر، آهن، کلسیم، منیزیم، ویتامین‌های گروه B و ترکیباتی به نام ایزوفلاون دارد. پروتئین بافت‌دار سویا کلسترول ندارد و چربی آن کم است.
برخی مطالعات نشان داده‌اند مصرف منظم سویا به‌عنوان بخشی از رژیم متعادل ممکن است به کاهش مختصر کلسترول LDL، حفظ سلامت قلب و استخوان و کاهش گرگرفتگی دوران یائسگی کمک کند؛ اما سویا دارو نیست و جایگزین درمان هیچ بیماری نمی‌شود.
ایزوفلاون‌های سویا ترکیباتی گیاهی با ساختاری شبیه استروژن هستند، اما اثرشان بسیار ضعیف‌تر از هورمون بدن است. مطالعات روی افراد سالم نشان داده‌اند که مصرف متعادل سویا اثر قابل‌توجهی بر هورمون‌ها و عملکرد تیروئید ندارد؛ با این حال افراد مبتلا به بیماری تیروئید یا سرطان‌های وابسته به هورمون و کسانی که دارو مصرف می‌کنند، پیش از مصرف زیاد سویا یا مکمل‌های آن با پزشک مشورت کنند. سویا یکی از آلرژن‌های غذایی شایع است؛ اگر به سویا حساسیت دارید، از مصرف آن و فرآورده‌هایش خودداری کنید. برای آشنایی بیشتر، مقاله‌ی سویا و سلامتی را بخوانید.

سویا به‌تنهایی باعث کاهش وزن نمی‌شود، اما می‌تواند در یک رژیم کم‌کالری و متعادل مفید باشد. پروتئین بافت‌دار سویا در مقایسه با بسیاری از منابع پروتئین حیوانی چربی اشباع و کالری کمتری دارد و فیبر آن بیشتر است.
پروتئین و فیبر سویا مدت احساس سیری را افزایش می‌دهند و جایگزین کردن بخشی از غذاهای پرکالری با سویا، بدون کمبود پروتئین، به کنترل وزن کمک می‌کند. سویا یک پروتئین کامل گیاهی است و طبق برخی مطالعات مصرف منظم آن به سلامت قلب کمک می‌کند. برای برنامه‌ی کاهش وزن با متخصص تغذیه مشورت کنید.

پروتئین سویا یک پروتئین کامل گیاهی است و برای مردان، از جمله ورزشکاران، منبع مناسبی برای تأمین پروتئین به شمار می‌رود. مطالعات روی مردان سالم نشان داده‌اند که مصرف متعادل سویا اثر قابل‌توجهی بر سطح هورمون‌های مردانه و باروری ندارد.
برخی مطالعات مشاهده‌ای مصرف سویا را با خطر کمتر سرطان پروستات مرتبط دانسته‌اند، اما این یافته‌ها قطعی نیستند و سویا درمان یا پیشگیری‌کننده‌ی سرطان محسوب نمی‌شود. در صورت بیماری با پزشک مشورت کنید. برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی ورزشکاران، مقاله‌ی سویا در بدنسازی را بخوانید.

غذاهای حاوی سویا، مانند غذاهای خانگی تهیه‌شده با پروتئین بافت‌دار سویا، می‌توانند بخشی از رژیم متنوع کودکان باشند و به تأمین پروتئین کمک کنند. عادت دادن کودکان به طعم غذاهای گیاهی از سنین پایین، مصرف آن‌ها را در بزرگسالی آسان‌تر می‌کند.
شیر سویا جایگزین شیر مادر یا شیر خشک نوزاد نیست. برای استفاده از شیر سویا در تغذیه‌ی کودک، به‌ویژه زیر دو سال، و همچنین در کودکانی که به شیر گاو حساسیت دارند، حتماً با پزشک کودک مشورت کنید. سویا یکی از آلرژن‌های غذایی شایع است؛ اگر به سویا حساسیت دارید، از مصرف آن و فرآورده‌هایش خودداری کنید.

سویا گیاهی یک‌ساله از خانواده‌ی حبوبات با ساقه‌ی پرشاخه و برگ‌های بیضی، نوک‌تیز و سبزرنگ است. میوه‌ی آن شبیه لوبیاست و در هر غلاف آن سه تا پنج دانه‌ی جدا از یکدیگر وجود دارد. رنگ دانه‌ی سویا بر حسب نوع آن متفاوت است و به رنگ‌های زرد، سفید، سیاه، خاکستری و خالدار دیده می‌شود.
دانه‌ی سویا به بزرگی یک نخود، کمی مسطح و گرد است. دانه‌ی سیاه سویا بیشتر در طب گیاهی مصرف دارد و از دانه‌ی زردرنگ آن بیشتر برای روغن‌گیری استفاده می‌کنند؛ کنجاله‌ای که پس از روغن‌گیری به دست می‌آید، طی فرآیندی خاص در کارخانه‌های تولید پروتئین بافت‌دار سویا به این محصول تبدیل می‌شود.

بله؛ برای بیشتر افراد سالم، مصرف روزانه‌ی مقدار متعادل سویا (یک تا دو وعده) به‌عنوان بخشی از یک رژیم متنوع مناسب است.
توجه داشته باشید که سویا یک غذای معجزه‌آسا نیست؛ مانند سایر مواد غذایی، باید در کنار مقادیر کافی میوه، سبزیجات تازه، غلات کامل و غذاهای کم‌چرب مصرف شود. افرادی که بیماری خاصی دارند یا دارو مصرف می‌کنند، مقدار مصرف را با پزشک هماهنگ کنند.

مانند هر ماده‌ی غذایی دیگر، زیاده‌روی در مصرف سویا توصیه نمی‌شود. سویا حاوی فیتات است که می‌تواند جذب آهن و روی را کاهش دهد؛ مصرف سویا همراه با منابع ویتامین C یا مقداری گوشت، جذب آهن را بهتر می‌کند.
مصرف زیاد سویا در برخی افراد ممکن است باعث نفخ و ناراحتی گوارشی شود. سویا یکی از آلرژن‌های غذایی شایع است؛ اگر به سویا حساسیت دارید، از مصرف آن و فرآورده‌هایش خودداری کنید. افراد مبتلا به بیماری تیروئید، سنگ کلیه یا بیماری‌های وابسته به هورمون، مقدار مصرف را با پزشک هماهنگ کنند.

برای بیشتر افراد سالم، مصرف یک تا دو واحد سویا در روز در کنار یک رژیم متنوع مناسب است. هر واحد سویا تقریباً برابر است با نصف لیوان توفو، نصف لیوان دانه‌ی سویا یا پروتئین بافت‌دار سویا، یا یک لیوان شیر سویا.
اگر یکی از شرایط زیر را دارید، پیش از مصرف منظم سویا با پزشک مشورت کنید:
• بیماری تیروئید یا مصرف داروی تیروئید (مصرف متعادل سویا در افراد سالمی که ید کافی دریافت می‌کنند اثر قابل‌توجهی بر تیروئید ندارد)
• سنگ کلیه، به‌ویژه سنگ‌های اگزالاتی، زیرا سویا اگزالات دارد
• حساسیت به سویا یا بیماری‌های وابسته به هورمون
به یاد داشته باشید که در مصرف هیچ ماده‌ی غذایی، هر چند مفید، نباید زیاده‌روی کرد.

پروتئین بافت‌دار سویا یا پروتئین بافت‌دار گیاهی (TVP) یکی از محصولات مهم سویاست که از کنجاله‌ی دانه‌ی سویا، یعنی دانه‌ای که روغن آن گرفته شده، تهیه می‌شود. پروتئین بافت‌دار سویا در ایران اغلب به‌طور خلاصه «پروتئین سویا» یا «سویا» نامیده می‌شود. سویا پروتئین پارس این محصول را با برند سوینو در ۵ تیپ دانه‌بندی تولید می‌کند.

به طور کلی محصولات سویا را می‌توان به دو دسته‌ی بزرگ محصولات تخمیری و غیرتخمیری تقسیم کرد.
لوبیای سویا در رده‌ی حبوبات قرار دارد و گیاهی بومی شرق آسیاست. سویا کلسترول ندارد و مقدار اسیدهای چرب اشباع (SFA) در آن پایین است. لوبیای سویا از معدود منابع گیاهی است که همه‌ی اسیدهای آمینه‌ی ضروری را دارد. همچنین منبع خوب فیبر، آهن، کلسیم، روی و ویتامین‌های گروه B است و منبع لسیتین (فسفولیپید) نیز هست؛ ماده‌ای که از لوبیای سویا استخراج می‌شود و در صنایع غذایی اهمیت زیادی دارد، مثلاً باعث ایجاد قوام در مارگارین می‌شود. وزن خشک لوبیای سویا از حدود ۴۰ درصد پروتئین، ۲۰ درصد روغن، ۳۵ درصد کربوهیدرات و ۵ درصد خاکستر تشکیل شده است. لوبیای سویا یکی از اقتصادی‌ترین منابع پروتئین است و می‌تواند جانشین بخشی از پروتئین حیوانی، به‌ویژه در رژیم غذایی گیاه‌خواران، شود.
لوبیای سبز سویا، تنقلات سویا مثل آجیل سویا، جوانه‌ها، شیر سویا، پروتئین بافت‌دار سویا و توفو از جمله محصولات غیرتخمیری سویا هستند و محصولاتی مانند سس سویا، تمپه، میسو، ناتو و توفوی تخمیری از دسته‌ی محصولات تخمیری سویا به حساب می‌آیند. در بازار ایران، پروتئین بافت‌دار سویا، آجیل سویا، شیر سویا، سس سویا و روغن سویا رواج بیشتری دارند.

پروتئین بافت‌دار سویا سوینو در دو گروه عرضه می‌شود:
الف) صنعتی: کیسه‌های ۱۲، ۱۵ و ۲۰ کیلوگرمی
ب) خانوار: بسته‌بندی‌های فروشگاهی ۲۰۰، ۴۰۰ و ۱۰۰۰ گرمی با طعم طبیعی و سویای طعم‌دار ۱۸۰ گرمی

در جواب این سوال می‌بایست به این نکته اشاره نمود که از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان دانه سویا در دنیا می‌توان به این کشورها اشاره کرد:
• برزیل
• آمریکا
• آرژانتین
• چین
• هند
با توجه به حجم مورد نیاز این محصول در ایران و ناچیز بودن محصول به دست آمده در کشور که در مناطق شمالی عمدتاً کشت می‌شود کشور ما نیز جزو واردکنندگان این گیاه جهت مصارف مختلف خصوصاً روغن گیری و از پروتئین آن جهت مصرف انسانی و خوراک دام می‌باشد.