سویا منبع پروتئین کامل گیاهی، فیبر و ترکیباتی به نام ایزوفلاون است و دربارهی رابطهی سویا و سلامتی مطالعات زیادی انجام شده است. در این مقاله مهمترین یافتهها دربارهی سویا و سرطان پستان، هورمونها، تیروئید، قلب و استخوان را با احتیاط لازم مرور میکنیم.
لوبیای سویا برای تهیه انواع مواد غذایی مانند برگر سویا و انواع غذاهای آماده و شیر سویا، توفو و… استفاده میشود.
مانند سایر غذاهای گیاهی، بهتر است سویا را بیشتر به شکل غذاهای کامل و کمفرآوریشده مصرف کنید.
سویا و سرطان پستان
برخی مطالعات مشاهدهای نشان دادهاند زنانی که بهطور منظم غذاهای سویا مصرف میکنند، کمتر به سرطان پستان مبتلا شدهاند؛ در برخی از این مطالعات، مصرف روزانهی حدود یک فنجان شیر سویا یا مقدار مشابهی توفو با خطر کمتر همراه بوده است.
این ارتباط ممکن است تا حدی به ایزوفلاونهای سویا مربوط باشد و به نظر میرسد در کسانی که از کودکی و نوجوانی سویا مصرف کردهاند قویتر است. با این حال، مطالعات مشاهدهای رابطهی علت و معلولی را ثابت نمیکنند و سویا درمان یا پیشگیریکنندهی قطعی سرطان نیست.
سویا برای افراد مبتلا به سرطان پستان
مطالعات مشاهدهای روی زنان مبتلا به سرطان پستان نشان ندادهاند که مصرف متعادل غذاهای سویا خطر بازگشت بیماری را افزایش دهد و در برخی از آنها نتایج بهتری هم دیده شده است. با این حال، هر فرد مبتلا به سرطان یا تحت درمان باید دربارهی رژیم غذایی خود با پزشک معالج مشورت کند.
سویا و سایر سرطانها
برخی پژوهشها ارتباط مصرف سویا با خطر کمتر برخی سرطانها، مانند سرطان پروستات، را بررسی کردهاند؛ اما نتایج قطعی نیست و سویا درمان یا پیشگیریکنندهی سرطان محسوب نمیشود.
آیا سویا در تغییر هورمونها و تولید مثل نقشی دارد؟
ایزوفلاونهای سویا ترکیباتی گیاهی با ساختاری شبیه استروژن هستند، اما اثرشان بسیار ضعیفتر از هورمون بدن است. مطالعات روی افراد سالم نشان دادهاند که مصرف متعادل سویا اثر قابلتوجهی بر هورمونها و عملکرد تیروئید ندارد؛ با این حال افراد مبتلا به بیماری تیروئید یا سرطانهای وابسته به هورمون و کسانی که دارو مصرف میکنند، پیش از مصرف زیاد سویا یا مکملهای آن با پزشک مشورت کنند.
همچنین به نظر نمیرسد که سویا باعث بلوغ زودرس در دختران شود.
محققان تعدادی دختر جوان و نوجوان را مورد مطالعه قرار داده ولی هیچ ارتباطی بین مصرف سویا و بلوغ زودرس پیدا نکردند.
سویا و فیبروم رحم
فیبرومها گرههایی از بافت عضلانی هستند که در دیوارهی عضلانی رحم تشکیل میشوند. برخی مطالعات مشاهدهای مصرف بیشتر سویا را با خطر کمتر فیبروم مرتبط دانستهاند.
این ارتباط به لیگنانها، نوعی فیتواستروژن موجود در سویا، دانه کتان و غلات کامل، نسبت داده شده است؛ اما شواهد هنوز محدود است.
سلامت تیروئید
مطالعات بالینی نشان میدهد که مصرف متعادل سویا در افراد سالمی که ید کافی دریافت میکنند، اثر قابلتوجهی بر تیروئید ندارد.
با این حال، ایزوفلاونهای سویا ممکن است در استفادهی بدن از ید، که برای ساخت هورمونهای تیروئید لازم است، اختلال کوچکی ایجاد کنند؛ بنابراین از نمک یددار استفاده کنید. افرادی که بیماری تیروئید دارند یا داروی تیروئید مصرف میکنند، دربارهی مقدار و زمان مصرف سویا با پزشک مشورت کنند.
سایر مزایای سویا
برخی مطالعات نشان دادهاند مصرف غذاهای سویا با نشانگرهای التهابی کمتر همراه است.
همچنین مصرف پروتئین سویا ممکن است به کاهش مختصر کلسترول بد (LDL) کمک کند و خوردن سویا و سایر پروتئینهای گیاهی به جای بخشی از پروتئین حیوانی میتواند به سلامت قلب کمک کند.
برخی مطالعات مشاهدهای نیز مصرف منظم غذاهای سویا را با خطر کمتر شکستگی ناشی از پوکی استخوان مرتبط دانستهاند.
حساسیت به سویا
سویا یکی از آلرژنهای غذایی شایع است؛ اگر به سویا حساسیت دارید، از مصرف آن و فرآوردههایش خودداری کنید.
نتیجهگیری
غذاهای کامل سویا منبع خوبی از پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی هستند. شواهد موجود نشان میدهد مصرف متعادل آنها برای بیشتر افراد سالم بیخطر است و ممکن است به سلامت قلب و استخوان کمک کند؛ اما سویا جایگزین درمان پزشکی نیست و در صورت بیماری باید با پزشک مشورت کرد.
حال که با نکات سویا و سلامتی آشنا شدید بهتر است که فرآوردههای غذایی کامل سویا را به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل قرار دهید؛ برای مثال پروتئین بافتدار سویا را میتوان جایگزین بخشی از گوشت در خورشها کرد.
منبع: https://www.pcrm.org/
