تاریخچه سویا به حدود ۵۰۰۰ سال پیش در چین برمیگردد؛ جایی که این گیاه منبع اصلی غذایی مردم بود. کشت سویا در پایان قرن نوزدهم به آمریکا رسید و امروز قاره آمریکا بزرگترین مرکز تولید آن است.
سویا گیاهی یکساله و پرزدار با برگهای سهبرگچهای و گلهای سفید یا بنفش است و یکی از منابع مقرونبهصرفهی پروتئین به شمار میرود.
این گیاه از خانواده بقولات بوده و نام علمی آن Glycine max است.
ارزش غذایی این گیاه به دلیل وجود مقادیر زیادی فیبر، مواد معدنی و ایزوفلاونها میباشد.
مصرف سویا بهعنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل، به تأمین پروتئین و فیبر مورد نیاز بدن کمک میکند.
تاریخچه کشت سویا:
سویا گیاهی است که از 5000 سال قبل در کشور چین کشت میشد.
سویا به عنوان منبع اصلی غذایی مردم چین مورد استفاده قرار میگرفت.
سپس در سال 1890 مطالعاتی بر روی این گیاه در آمریکا انجام شد.
هشت سال بعد کشت این گیاه در آمریکا آغاز شد.
در ابتدا از گیاه سویا به عنوان یک تثبیت کننده نیتروژن طبیعی در غنی سازی خاک مورد استفاده قرار میگرفت.
سپس محصولات دیگری نظیر سس سویا، تمپه، نوتو، میسو، شیر سویا و پنیر سویا از لوبیای گیاه سویا ساخته شد.
در قرن بیستم لوبیای سویا به عنوان یک ماده غذایی و تولید مواد صنعتی مورد توجه بود.
در سال 1904 دانشمندی به نام جورج واشنگتن کارور دریافت که سویا یک منبع غنی از روغن و پروتئین است.
امروزه قاره آمریکا بزرگترین مرکز تولید این گیاه پر خاصیت است.
محققان روسی اولین کسانی بودند که به ارزش غذایی سویا در تغذیهی انسان توجه کردند.
یافتههای علمی حاکی از آن است که دانه سویا سرشار از پروتئین، فیبر، کلسیم، آهن، منیزیم، روی و ویتامینهای B و E میباشد.
روشهای استفاده از دانه لوبیای سویا:
1-به صورت مستقیم و به همان صورت دانهای شکل
2-به صورت کنجاله و روغن
در هر دو روش از سویا به عنوان خوراک انسان و دام استفاده میشود.
نحوه آماده سازی سویا برای مصرف:
در اکثر کشورهای استفاده کننده از دانه سویا از جمله ایران فرآیند روغن کشی از دانه سویا توسط کارخانههایی که به این منظور ایجاد گردیده اند صورت میپذیرد.
سپس پوست گیری و پاکسازی شده و پس از بوجاری به دست مصرف کننده میرسد.
در فرآیند روغنکشی، حدود ۸۰٪ از وزن دانه سویا به کنجاله، ۱۳ تا ۱۸٪ به روغن و ۲ تا ۵٪ به ضایعات تبدیل میشود.
تفاوت دانههای سویا بر اساس رنگ، اندازه دانه، خصوصیات فیزیکی، ترکیب شیمیایی و زمان رشد و نمو میباشد.
انواع سویا به رنگهای سفید، خاکستری، سیاه، زرد و خالدار نیز وجود دارد و دوره رشد این گونهها از 90 تا 180 روز است.
کنجاله فرآوری شده دانه روغن گیری شده سویا در ایران با نام پروتئین بافتدار سویا و به عنوان جایگزین گیاهی فرآوردههای گوشتی به فروش میرسد.
این ماده غذایی دارای پروتئینی به مراتب بیشتر از پروتئینهای فرآوردههای گوشتی میباشد.
اما باید توجه داشته باشید که ضرورت استفاده از گوشت قرمز وجود آهن پورفیرینی است.
این ماده فرآیند جذب آسانی در سیستم گوارش دارد و سویا نمیتواند جایگزین این ماده در بدن باشد.
با این وجود از این ماده میتوان در سبد تغذیه خانواده به نحوی در راستای کاهش هزینههای اقتصادی استفاده کرد.
همچنین به دلیل مزایای فراوان سویا برای سلامتی بهتر است که حتما از این ماده در برنامه غذایی خود استفاده کنید.
